چندراهی و محافظ برق برای اتصال همزمان چند دستگاه و کاهش خطرات ناشی از برخی مشکلات برق شهری استفاده میشوند. کامپیوتر، مانیتور، تلویزیون، مودم، کنسول بازی، تجهیزات صوتی و سایر وسایل الکترونیکی معمولاً در یک محل به چند پریز نیاز دارند و یک چندراهی مناسب میتواند اتصال آنها را منظمتر و ایمنتر کند.
چندراهی ساده و محافظ برق عملکرد یکسانی ندارند. چندراهی فقط تعداد پریزهای در دسترس را افزایش میدهد، اما محافظ ولتاژ در صورت افزایش یا کاهش ولتاژ خارج از محدوده تعریفشده، برق خروجی را قطع میکند. بعضی محصولات هر دو قابلیت را در یک بدنه ارائه میدهند؛ بنابراین پیش از خرید باید مشخصات فنی و نوع حفاظت محصول را بررسی کنید.
این محصولات براساس کاربرد، تعداد خروجی و امکانات در مدلهای مختلفی عرضه میشوند:
چندراهی ساده برق ورودی را میان چند پریز توزیع میکند و برای اتصال چند وسیله کاربرد دارد. وجود کلید، چراغ یا حتی فیوز در یک چندراهی بهتنهایی نشان نمیدهد که محصول دارای مدار کنترل ولتاژ است.
محافظ برق وضعیت ولتاژ ورودی را بررسی میکند و اگر ولتاژ از محدوده تعیینشده بالاتر یا پایینتر برود، خروجی را قطع میکند. پس از بازگشت ولتاژ به محدوده مناسب نیز معمولاً با یک تأخیر مشخص، برق دستگاهها دوباره وصل میشود.
محافظ ولتاژ با اندازهگیری برق ورودی، وضعیت آن را با محدوده تعریفشده مقایسه میکند. اگر ولتاژ نامناسب باشد، رله داخلی خروجی را قطع میکند. پس از مناسبشدن شرایط، مدار برای مدتی منتظر میماند و سپس برق را برقرار میکند.
زمان تأخیر برای جلوگیری از وصلشدن فوری دستگاه پس از قطع برق در نظر گرفته میشود. مدت آن براساس نوع محافظ متفاوت است. مدل مخصوص کامپیوتر و تجهیزات صوتی و تصویری ممکن است زمان تأخیر کوتاهتری نسبت به محافظ مخصوص دستگاههای کمپرسوردار داشته باشد.
هیچ محافظ معمولی نمیتواند حفاظت کامل در برابر تمام اختلالات شبکه، صاعقه مستقیم یا جهشهای بسیار شدید ایجاد کند. بعضی محصولات فقط افزایش و کاهش ولتاژ را کنترل میکنند و برخی علاوه بر آن، مدار محدودکننده جهش لحظهای دارند. نوع و سطح حفاظت باید در مشخصات فنی محصول ذکر شده باشد.
حفاظت کاملتر میتواند به سیمکشی صحیح، اتصال ارت سالم و تجهیزات حفاظتی مناسب در تابلو برق نیاز داشته باشد. محافظ چندراهی یکی از بخشهای حفاظت است و جایگزین تمام تجهیزات تخصصی ساختمان محسوب نمیشود.
حداکثر جریان با آمپر مشخص میشود و نشان میدهد محصول چه مقدار جریان را در شرایط تعریفشده تحمل میکند. مجموع جریان دستگاههای متصل نباید از ظرفیت چندراهی، محافظ، پریز و مدار ساختمان بیشتر شود.
توان قابلتحمل با وات بیان میشود. تعداد پریزهای زیاد به معنی امکان اتصال تعداد نامحدودی از وسایل نیست. برای مثال، چند وسیله پرمصرف ممکن است حتی با اشغالکردن تنها دو خروجی، ظرفیت محصول را پشت سر بگذارند.
تعداد خروجیها را متناسب با تجهیزات موردنیاز انتخاب کنید. فاصله مناسب میان پریزها برای اتصال آداپتورهای بزرگ اهمیت دارد؛ زیرا بدنه یک آداپتور ممکن است خروجی کناری را نیز بپوشاند.
طول کابل باید برای محل نصب کافی باشد. کیفیت هادی، ضخامت کابل، عایقکاری و استحکام محل اتصال آن به دوشاخه و بدنه بر ایمنی و تحمل جریان اثر دارند. کابل نباید زیر فرش یا اجسام سنگین قرار بگیرد.
در محافظهای برق باید محدوده ولتاژی که محصول در آن خروجی را قطع میکند بررسی شود. این محدوده و دقت عملکرد در مدلهای مختلف یکسان نیست و باید با نوع دستگاه و مشخصات محصول هماهنگ باشد.
زمان تأخیر مدت فاصله میان مناسبشدن ولتاژ و وصلشدن خروجی است. محافظ مخصوص کامپیوتر، تلویزیون یا لوازم کمپرسوردار ممکن است زمانهای متفاوتی داشته باشد. محصول باید برای نوع مصرفکننده طراحی شده باشد.
اگر دستگاهها دوشاخه ارتدار دارند، چندراهی باید مسیر ارت واقعی داشته باشد و به پریز دارای ارت سالم متصل شود. وجود قسمت فلزی یا جای پین ارت روی بدنه همیشه به معنای عملکرد صحیح این قابلیت نیست.
بعضی چندراهیها دارای یک کلید اصلی برای تمام پریزها هستند و برخی مدلها برای هر خروجی کلید جداگانه دارند. کلید جداگانه امکان قطع دستگاههای بدون استفاده را فراهم میکند، اما کیفیت و ظرفیت کلید نیز باید متناسب با جریان عبوری باشد.
در مدلهای دارای USB، ولتاژ، جریان کل و استانداردهای شارژ پشتیبانیشده را بررسی کنید. اگر چند دستگاه همزمان متصل شوند، ممکن است جریان میان درگاهها تقسیم شود. وجود USB نیز لزوماً به معنای پشتیبانی از شارژ سریع نیست.
پوشش داخلی پریز میتواند دسترسی کودک به قسمت برقدار را دشوارتر کند؛ اما جایگزین نظارت و نصب ایمن نیست. چندراهی همچنان باید دور از دسترس کودک، آب و وسایل قابل اشتعال قرار گیرد.
برای کامپیوتر، مانیتور، مودم و تجهیزات جانبی باید محافظی انتخاب شود که ظرفیت مجموع مصرف آنها را داشته باشد. تعداد پریز، فاصله خروجیها برای آداپتور، طول کابل و زمان تأخیر مناسب تجهیزات الکترونیکی نیز اهمیت دارند.
اگر کامپیوتر دارای پاور پرقدرت، چند مانیتور یا تجهیزات جانبی متعدد است، توان مصرفی تمام دستگاهها را با ظرفیت محافظ مقایسه کنید. محافظ برق با منبع برق اضطراری یا UPS یکسان نیست و هنگام قطع برق انرژی موردنیاز کامپیوتر را تأمین نمیکند.
محافظ صوتی و تصویری باید پریز کافی برای تلویزیون، گیرنده دیجیتال، کنسول، اندروید باکس یا اسپیکر داشته باشد و ظرفیت آن با مجموع مصرف تجهیزات هماهنگ باشد. فاصله مناسب پریزها نیز برای آداپتورهای دستگاههای مختلف کاربردی است.
عبور کابل برق در کنار کابلهای صوتی و تصویری ممکن است در بعضی شرایط روی نظم کابلکشی یا نویز تأثیر بگذارد. بهتر است کابلها بدون پیچخوردگی و فشار، با فاصله مناسب مرتب شوند.
خیر. یخچال، فریزر، کولر و تجهیزات موتوردار هنگام شروع کار ممکن است جریان بیشتری مصرف کنند و به محافظی با ظرفیت و زمان تأخیر مناسب نیاز دارند. محافظ مخصوص کامپیوتر یا تلویزیون الزاماً برای چنین وسایلی مناسب نیست.
وسایل حرارتی مانند بخاری برقی، اتو و کتری نیز توان زیادی مصرف میکنند و نباید بدون تأیید صریح ظرفیت به چندراهی معمولی متصل شوند. بهترین روش، رعایت دستورالعمل سازنده وسیله و تجهیزات برق است.
چندراهی دارای USB میتواند نیاز به چند شارژر جداگانه را کاهش دهد و برای میز کار یا کنار تلویزیون کاربردی باشد. بااینحال، کیفیت مدار USB، توان کل، تعداد درگاهها و پشتیبانی از استاندارد شارژ دستگاه اهمیت دارند.
اگر به شارژ سریع یا پروتکل خاصی نیاز دارید، مشخصات هر درگاه را بررسی کنید. برای دستگاههای حساس یا پرتوان ممکن است استفاده از شارژر اصلی یا آداپتور سازگار انتخاب مطمئنتری باشد.
بسیاری از محافظها با چراغهایی در رنگهای مختلف وضعیت دستگاه را نمایش میدهند. این چراغها ممکن است نشاندهنده ولتاژ نامناسب، اجرای زمان تأخیر یا فعالبودن خروجی باشند. معنی دقیق رنگها و حالت چشمکزدن در محصولات مختلف یکسان نیست و باید از روی نوشته بدنه یا دفترچه بررسی شود.
روشنبودن چراغ بهتنهایی سلامت کامل محافظ یا برق خروجی را تضمین نمیکند. اگر دستگاه متصل کار نمیکند، وضعیت پریزها، کلید، کابل و مشخصات محافظ نیز باید بررسی شوند.
محافظ و چندراهی را بهصورت دورهای از نظر گرمای غیرعادی، تغییر رنگ، بوی سوختگی، لقی پریز و آسیب کابل بررسی کنید. گردوغبار را پس از قطع کامل برق با دستمال خشک پاک کنید و اجازه ندهید مایعات یا مواد شوینده وارد پریزها شوند.
عمر مفید محافظ به کیفیت محصول، شرایط برق، دفعات عملکرد و محیط استفاده بستگی دارد و عدد یکسانی برای همه مدلها وجود ندارد. پس از یک اتفاق شدید برقی یا مشاهده علائم خرابی، محصول باید توسط فرد متخصص بررسی یا تعویض شود؛ حتی اگر چراغ آن همچنان روشن باشد.
قیمت چندراهی و محافظ برق براساس تعداد پریزها، حداکثر جریان و توان، طول و کیفیت کابل، وجود ارت، نوع کلید و مدار حفاظتی تعیین میشود. امکاناتی مانند کلید جداگانه، درگاه USB، نمایشگر ولتاژ، قفل کودک و بدنه مقاوم نیز میتوانند روی قیمت اثر بگذارند.
هنگام مقایسه محصولات، ظرفیت و نوع کاربرد را مهمتر از تعداد خروجی یا قیمت پایین در نظر بگیرید. برای مشاهده محصولات مرتبط میتوانید به دسته تجهیزات برق مراجعه کنید. اگر برای اتصال دوشاخه خارجی به پریز نیاز به رابط دارید، محصولات دسته تبدیل برق را نیز بررسی کنید.
خیر. چندراهی ساده فقط تعداد پریزها را افزایش میدهد. وجود مدار کنترل ولتاژ، محدوده قطع و زمان تأخیر باید در مشخصات محصول ذکر شده باشد.
محافظی انتخاب کنید که برای تجهیزات الکترونیکی طراحی شده و ظرفیت مجموع مصرف کیس، مانیتور، مودم و لوازم جانبی را داشته باشد. تعداد پریز و فاصله آنها نیز اهمیت دارد.
بسیاری از محافظها پس از مناسبشدن ولتاژ، زمان تأخیر اجرا میکنند و سپس خروجی را وصل میکنند. مدت این تأخیر به مدل و کاربرد محصول بستگی دارد.
این کار توصیه نمیشود؛ زیرا احتمال اضافهبار، اتصال لق و داغشدن کابلها را افزایش میدهد. بهتر است از محصولی با تعداد پریز و طول کابل مناسب استفاده کنید.
خیر. محافظ انرژی ذخیره نمیکند و با UPS متفاوت است. برای ادامه کار دستگاه هنگام قطعی برق به منبع برق اضطراری مناسب نیاز دارید.
مصرف بیش از ظرفیت، دوشاخه یا پریز لق، کابل نامناسب و خرابی داخلی میتواند باعث داغشدن شود. در صورت گرمای غیرعادی یا بوی سوختگی باید استفاده را فوراً متوقف کنید.
چندراهی و محافظ برق برای اتصال همزمان چند دستگاه و کاهش خطرات ناشی از برخی مشکلات برق شهری استفاده میشوند. کامپیوتر، مانیتور، تلویزیون، مودم، کنسول بازی، تجهیزات صوتی و سایر وسایل الکترونیکی معمولاً در یک محل به چند پریز نیاز دارند و یک چندراهی مناسب میتواند اتصال آنها را منظمتر و ایمنتر کند.
چندراهی ساده و محافظ برق عملکرد یکسانی ندارند. چندراهی فقط تعداد پریزهای در دسترس را افزایش میدهد، اما محافظ ولتاژ در صورت افزایش یا کاهش ولتاژ خارج از محدوده تعریفشده، برق خروجی را قطع میکند. بعضی محصولات هر دو قابلیت را در یک بدنه ارائه میدهند؛ بنابراین پیش از خرید باید مشخصات فنی و نوع حفاظت محصول را بررسی کنید.
این محصولات براساس کاربرد، تعداد خروجی و امکانات در مدلهای مختلفی عرضه میشوند:
چندراهی ساده برق ورودی را میان چند پریز توزیع میکند و برای اتصال چند وسیله کاربرد دارد. وجود کلید، چراغ یا حتی فیوز در یک چندراهی بهتنهایی نشان نمیدهد که محصول دارای مدار کنترل ولتاژ است.
محافظ برق وضعیت ولتاژ ورودی را بررسی میکند و اگر ولتاژ از محدوده تعیینشده بالاتر یا پایینتر برود، خروجی را قطع میکند. پس از بازگشت ولتاژ به محدوده مناسب نیز معمولاً با یک تأخیر مشخص، برق دستگاهها دوباره وصل میشود.
محافظ ولتاژ با اندازهگیری برق ورودی، وضعیت آن را با محدوده تعریفشده مقایسه میکند. اگر ولتاژ نامناسب باشد، رله داخلی خروجی را قطع میکند. پس از مناسبشدن شرایط، مدار برای مدتی منتظر میماند و سپس برق را برقرار میکند.
زمان تأخیر برای جلوگیری از وصلشدن فوری دستگاه پس از قطع برق در نظر گرفته میشود. مدت آن براساس نوع محافظ متفاوت است. مدل مخصوص کامپیوتر و تجهیزات صوتی و تصویری ممکن است زمان تأخیر کوتاهتری نسبت به محافظ مخصوص دستگاههای کمپرسوردار داشته باشد.
هیچ محافظ معمولی نمیتواند حفاظت کامل در برابر تمام اختلالات شبکه، صاعقه مستقیم یا جهشهای بسیار شدید ایجاد کند. بعضی محصولات فقط افزایش و کاهش ولتاژ را کنترل میکنند و برخی علاوه بر آن، مدار محدودکننده جهش لحظهای دارند. نوع و سطح حفاظت باید در مشخصات فنی محصول ذکر شده باشد.
حفاظت کاملتر میتواند به سیمکشی صحیح، اتصال ارت سالم و تجهیزات حفاظتی مناسب در تابلو برق نیاز داشته باشد. محافظ چندراهی یکی از بخشهای حفاظت است و جایگزین تمام تجهیزات تخصصی ساختمان محسوب نمیشود.
حداکثر جریان با آمپر مشخص میشود و نشان میدهد محصول چه مقدار جریان را در شرایط تعریفشده تحمل میکند. مجموع جریان دستگاههای متصل نباید از ظرفیت چندراهی، محافظ، پریز و مدار ساختمان بیشتر شود.
توان قابلتحمل با وات بیان میشود. تعداد پریزهای زیاد به معنی امکان اتصال تعداد نامحدودی از وسایل نیست. برای مثال، چند وسیله پرمصرف ممکن است حتی با اشغالکردن تنها دو خروجی، ظرفیت محصول را پشت سر بگذارند.
تعداد خروجیها را متناسب با تجهیزات موردنیاز انتخاب کنید. فاصله مناسب میان پریزها برای اتصال آداپتورهای بزرگ اهمیت دارد؛ زیرا بدنه یک آداپتور ممکن است خروجی کناری را نیز بپوشاند.
طول کابل باید برای محل نصب کافی باشد. کیفیت هادی، ضخامت کابل، عایقکاری و استحکام محل اتصال آن به دوشاخه و بدنه بر ایمنی و تحمل جریان اثر دارند. کابل نباید زیر فرش یا اجسام سنگین قرار بگیرد.
در محافظهای برق باید محدوده ولتاژی که محصول در آن خروجی را قطع میکند بررسی شود. این محدوده و دقت عملکرد در مدلهای مختلف یکسان نیست و باید با نوع دستگاه و مشخصات محصول هماهنگ باشد.
زمان تأخیر مدت فاصله میان مناسبشدن ولتاژ و وصلشدن خروجی است. محافظ مخصوص کامپیوتر، تلویزیون یا لوازم کمپرسوردار ممکن است زمانهای متفاوتی داشته باشد. محصول باید برای نوع مصرفکننده طراحی شده باشد.
اگر دستگاهها دوشاخه ارتدار دارند، چندراهی باید مسیر ارت واقعی داشته باشد و به پریز دارای ارت سالم متصل شود. وجود قسمت فلزی یا جای پین ارت روی بدنه همیشه به معنای عملکرد صحیح این قابلیت نیست.
بعضی چندراهیها دارای یک کلید اصلی برای تمام پریزها هستند و برخی مدلها برای هر خروجی کلید جداگانه دارند. کلید جداگانه امکان قطع دستگاههای بدون استفاده را فراهم میکند، اما کیفیت و ظرفیت کلید نیز باید متناسب با جریان عبوری باشد.
در مدلهای دارای USB، ولتاژ، جریان کل و استانداردهای شارژ پشتیبانیشده را بررسی کنید. اگر چند دستگاه همزمان متصل شوند، ممکن است جریان میان درگاهها تقسیم شود. وجود USB نیز لزوماً به معنای پشتیبانی از شارژ سریع نیست.
پوشش داخلی پریز میتواند دسترسی کودک به قسمت برقدار را دشوارتر کند؛ اما جایگزین نظارت و نصب ایمن نیست. چندراهی همچنان باید دور از دسترس کودک، آب و وسایل قابل اشتعال قرار گیرد.
برای کامپیوتر، مانیتور، مودم و تجهیزات جانبی باید محافظی انتخاب شود که ظرفیت مجموع مصرف آنها را داشته باشد. تعداد پریز، فاصله خروجیها برای آداپتور، طول کابل و زمان تأخیر مناسب تجهیزات الکترونیکی نیز اهمیت دارند.
اگر کامپیوتر دارای پاور پرقدرت، چند مانیتور یا تجهیزات جانبی متعدد است، توان مصرفی تمام دستگاهها را با ظرفیت محافظ مقایسه کنید. محافظ برق با منبع برق اضطراری یا UPS یکسان نیست و هنگام قطع برق انرژی موردنیاز کامپیوتر را تأمین نمیکند.
محافظ صوتی و تصویری باید پریز کافی برای تلویزیون، گیرنده دیجیتال، کنسول، اندروید باکس یا اسپیکر داشته باشد و ظرفیت آن با مجموع مصرف تجهیزات هماهنگ باشد. فاصله مناسب پریزها نیز برای آداپتورهای دستگاههای مختلف کاربردی است.
عبور کابل برق در کنار کابلهای صوتی و تصویری ممکن است در بعضی شرایط روی نظم کابلکشی یا نویز تأثیر بگذارد. بهتر است کابلها بدون پیچخوردگی و فشار، با فاصله مناسب مرتب شوند.
خیر. یخچال، فریزر، کولر و تجهیزات موتوردار هنگام شروع کار ممکن است جریان بیشتری مصرف کنند و به محافظی با ظرفیت و زمان تأخیر مناسب نیاز دارند. محافظ مخصوص کامپیوتر یا تلویزیون الزاماً برای چنین وسایلی مناسب نیست.
وسایل حرارتی مانند بخاری برقی، اتو و کتری نیز توان زیادی مصرف میکنند و نباید بدون تأیید صریح ظرفیت به چندراهی معمولی متصل شوند. بهترین روش، رعایت دستورالعمل سازنده وسیله و تجهیزات برق است.
چندراهی دارای USB میتواند نیاز به چند شارژر جداگانه را کاهش دهد و برای میز کار یا کنار تلویزیون کاربردی باشد. بااینحال، کیفیت مدار USB، توان کل، تعداد درگاهها و پشتیبانی از استاندارد شارژ دستگاه اهمیت دارند.
اگر به شارژ سریع یا پروتکل خاصی نیاز دارید، مشخصات هر درگاه را بررسی کنید. برای دستگاههای حساس یا پرتوان ممکن است استفاده از شارژر اصلی یا آداپتور سازگار انتخاب مطمئنتری باشد.
بسیاری از محافظها با چراغهایی در رنگهای مختلف وضعیت دستگاه را نمایش میدهند. این چراغها ممکن است نشاندهنده ولتاژ نامناسب، اجرای زمان تأخیر یا فعالبودن خروجی باشند. معنی دقیق رنگها و حالت چشمکزدن در محصولات مختلف یکسان نیست و باید از روی نوشته بدنه یا دفترچه بررسی شود.
روشنبودن چراغ بهتنهایی سلامت کامل محافظ یا برق خروجی را تضمین نمیکند. اگر دستگاه متصل کار نمیکند، وضعیت پریزها، کلید، کابل و مشخصات محافظ نیز باید بررسی شوند.
محافظ و چندراهی را بهصورت دورهای از نظر گرمای غیرعادی، تغییر رنگ، بوی سوختگی، لقی پریز و آسیب کابل بررسی کنید. گردوغبار را پس از قطع کامل برق با دستمال خشک پاک کنید و اجازه ندهید مایعات یا مواد شوینده وارد پریزها شوند.
عمر مفید محافظ به کیفیت محصول، شرایط برق، دفعات عملکرد و محیط استفاده بستگی دارد و عدد یکسانی برای همه مدلها وجود ندارد. پس از یک اتفاق شدید برقی یا مشاهده علائم خرابی، محصول باید توسط فرد متخصص بررسی یا تعویض شود؛ حتی اگر چراغ آن همچنان روشن باشد.
قیمت چندراهی و محافظ برق براساس تعداد پریزها، حداکثر جریان و توان، طول و کیفیت کابل، وجود ارت، نوع کلید و مدار حفاظتی تعیین میشود. امکاناتی مانند کلید جداگانه، درگاه USB، نمایشگر ولتاژ، قفل کودک و بدنه مقاوم نیز میتوانند روی قیمت اثر بگذارند.
هنگام مقایسه محصولات، ظرفیت و نوع کاربرد را مهمتر از تعداد خروجی یا قیمت پایین در نظر بگیرید. برای مشاهده محصولات مرتبط میتوانید به دسته تجهیزات برق مراجعه کنید. اگر برای اتصال دوشاخه خارجی به پریز نیاز به رابط دارید، محصولات دسته تبدیل برق را نیز بررسی کنید.
خیر. چندراهی ساده فقط تعداد پریزها را افزایش میدهد. وجود مدار کنترل ولتاژ، محدوده قطع و زمان تأخیر باید در مشخصات محصول ذکر شده باشد.
محافظی انتخاب کنید که برای تجهیزات الکترونیکی طراحی شده و ظرفیت مجموع مصرف کیس، مانیتور، مودم و لوازم جانبی را داشته باشد. تعداد پریز و فاصله آنها نیز اهمیت دارد.
بسیاری از محافظها پس از مناسبشدن ولتاژ، زمان تأخیر اجرا میکنند و سپس خروجی را وصل میکنند. مدت این تأخیر به مدل و کاربرد محصول بستگی دارد.
این کار توصیه نمیشود؛ زیرا احتمال اضافهبار، اتصال لق و داغشدن کابلها را افزایش میدهد. بهتر است از محصولی با تعداد پریز و طول کابل مناسب استفاده کنید.
خیر. محافظ انرژی ذخیره نمیکند و با UPS متفاوت است. برای ادامه کار دستگاه هنگام قطعی برق به منبع برق اضطراری مناسب نیاز دارید.
مصرف بیش از ظرفیت، دوشاخه یا پریز لق، کابل نامناسب و خرابی داخلی میتواند باعث داغشدن شود. در صورت گرمای غیرعادی یا بوی سوختگی باید استفاده را فوراً متوقف کنید.